Είχα την τιμή και την χαρά να συμμετέχω, για δεύτερη συνεχή χρονιά ως εισηγητής στο 8ο G3 FORESIGHT FORUM, το οποίο διεξήχθη με μεγάλη επιτυχία το τριήμερο, 20 με 22 Μαρτίου 2026, στην Θεσσαλονίκη, με εξαίρετους ομιλητές και προσκεκλημένους και με ιδιαίτερη συμμετοχή του ακαδημαϊκού και επιστημονικού δυναμικού της συμπρωτεύουσας .
Το συνέδριο έχει γίνει πλέον θεσμός και διενεργείται κάθε χρόνο, σε διαφορετικές ημερομηνίες, στην Αθήνα και στην Θεσσαλονίκη.
Β. Σάββατο 21 Μαρτίου (4 sessions – περιφερειακές θεματικές)
Session 7: 18.30 – 20.30: Δημογραφία και ασφάλεια
- Μαρτζούκος Βασίλειος, Αντιναύαρχος Π.Ν. ε.α. Αντιπρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ
- Μασλαρινός Αθανάσιος, πρ. Δήμαρχος Βισαλτίας, Πρόεδρος Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Κ. Μακεδονίας.
- Καλαρρύτης Λάμπρος, Δημοσιογράφος, Parapolitika
- Καρακωστάνογλου Βενιαμίν, Διεθνολόγος, Μόνιμος Λέκτορας Νομικής Σχολής ΑΠΘ, Διδάσκων Α.ΔΙ.Σ.ΠΟ. / πρ.Α.Σ.Π.
- Κούσαντας Κώστας, Αντιστράτηγος ε.α.
- Μπαλτζώης Ιωάννης, Αντιστράτηγος ε.α., Πρόεδρος ΕΛΙΣΜΕ
- Moderator: Λαθύρη Όλγα, Δημοσιογράφος STAR Κεντρικής Ελλάδος
Γ. Κυριακή 22 Μαρτίου (2 sessions – foresight & στρατηγική σκέψη)
Session 9: 14.00 – 16.30: Ελλάδα 2035 – Στρατηγικές επιλογές σε αβέβαιο κόσμο
- Ζερβάκης Δημόκριτος, Αντιστράτηγος ε.α., επίτ. Α/ΓΕΕΦ
- Καρακωστάνογλου Βενιαμίν, Διεθνολόγος, Μόνιμος Λέκτορας Νομικής Σχολής ΑΠΘ, Διδάσκων Α.ΔΙ.Σ.ΠΟ. / πρ.Α.Σ.Π.
- Μασλαρινός Αθανάσιος, πρ. Δήμαρχος Βισαλτίας, Πρόεδρος Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Κ. Μακεδονίας.
- Σαββίδης Παντελής, Δημοσιογράφος, Talk Show Ανιχνεύσεις
- Φενέκος Στέλιος, Υποναύαρχος Π.Ν. ε.α, Πρόεδρος του ΙΝΑΠ
- Χατζηπαντελής Θεόδωρος Καθηγητής Εφαρμοσμένης Στατιστικής, Τμήμ. Πολιτικών Επιστημών του Α. Π. Θ., Διευθ. του Εργαστηρίου Εφαρμοσμένης Πολιτικής Έρευνας
- Moderator: Χατζηθεοφάνους Γεώργιος, Υποστράτηγος ε.α., Οικονομολόγος
ΕΙΣΗΓΗΣΗ – ΘΕΜΑ : Δημογραφία και ασφάλεια
Κυρίες και κύριοι, αγαπητοί συμμετέχοντες,
Σας ευχαριστώ θερμά για την πρόσκληση να τοποθετηθώ σε ένα ζήτημα που δεν είναι απλώς σημαντικό — είναι καθοριστικό για το μέλλον της κοινωνίας και της χώρας μας: το δημογραφικό.
Μιλώ σήμερα όχι μόνο ως πρώην δήμαρχος, αλλά ως πολίτης που είχε την ευκαιρία να δει από κοντά πώς οι αριθμοί μεταφράζονται σε πραγματικές ζωές, σε σχολεία που αδειάζουν, σε γειτονιές που σιωπούν, σε κοινωνίες που γερνούν πιο γρήγορα απ’ όσο προλαβαίνουν να ανανεωθούν.
Το δημογραφικό δεν είναι στατιστική. Είναι καθρέφτης της κοινωνικής, οικονομικής και πολιτισμικής μας κατάστασης.
Ας δούμε την πραγματικότητα κατάματα.
Οι γεννήσεις μειώνονται σταθερά. Οι νέοι καθυστερούν ή αποφεύγουν τη δημιουργία οικογένειας. Το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται — κάτι θετικό από μόνο του — αλλά σε συνδυασμό με τη χαμηλή γεννητικότητα δημιουργεί μια ανισορροπία. Το αποτέλεσμα είναι μια κοινωνία που γερνάει.
Και μαζί με αυτή τη γήρανση έρχονται συνέπειες:
- Πίεση στα ασφαλιστικά συστήματα
- Μείωση του ενεργού εργατικού δυναμικού
- Ερημοποίηση αγροτικών και απομακρυσμένων περιοχών
- Μεταβολή της κοινωνικής συνοχής
Αυτά δεν είναι μελλοντικά σενάρια. Είναι ήδη εδώ.
Ως αυτοδιοικητικός, έμαθα κάτι πολύ απλό αλλά ουσιαστικό:
Όταν λείπουν οι άνθρωποι, όλα τα υπόλοιπα χάνουν τη σημασία τους.
Μπορείς να έχεις υποδομές, μπορείς να έχεις σχέδια ανάπτυξης, μπορείς να έχεις χρηματοδοτήσεις. Αν όμως δεν έχεις νέους ανθρώπους, οικογένειες, παιδιά — δεν έχεις μέλλον.
Ποιο είναι όμως το βαθύτερο πρόβλημα;
Δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι υπαρξιακό.
Οι νέοι σήμερα δεν αποφεύγουν την οικογένεια επειδή δεν την επιθυμούν. Την αποφεύγουν επειδή δεν αισθάνονται ασφάλεια. Δεν βλέπουν σταθερότητα. Δεν πιστεύουν ότι μπορούν να προσφέρουν στα παιδιά τους καλύτερες συνθήκες από αυτές που βίωσαν οι ίδιοι.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία:
Το δημογραφικό είναι ζήτημα εμπιστοσύνης στο μέλλον.
Αν θέλουμε να το αντιμετωπίσουμε σοβαρά, πρέπει να πάψουμε να το προσεγγίζουμε αποσπασματικά.
Δεν αρκούν επιδόματα γέννησης.
Δεν αρκούν φορολογικές ελαφρύνσεις.
Δεν αρκούν επικοινωνιακές καμπάνιες.
Χρειάζεται μια ολιστική στρατηγική που να αγγίζει:
- Την εργασία και την ποιότητά της
- Τη στέγαση και το κόστος ζωής
- Την ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής
- Τη στήριξη της μητρότητας και της πατρότητας
- Την πρόσβαση σε παιδικούς σταθμούς και δομές φροντίδας
- Την περιφερειακή ανάπτυξη
- Ακούμε τελευταία για το πρόγραμμα μετεγκατάστασης στην επαρχία που επιδοτείται με 10.000,00 Ε (στην πραγματικότητα είναι 6.000,00) σε 2 χρόνια. Αν το πρόγραμμα αυτό δεν συνοδεύεται από θέση εργασίας θα αποτύχει. Μπορεί όμως η πολιτεία να εντάσσει όσους μετοικίσουν στην επαρχία σε προγράμματα εργασίας, όπως το 55 – 67.
Διότι το ερώτημα δεν είναι «γιατί δεν κάνουν παιδιά οι νέοι».
Το ερώτημα είναι «τι κοινωνία τους προσφέρουμε για να το τολμήσουν».
Ιδιαίτερη σημασία έχει ΚΑΙ ο ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Οι δήμοι δεν μπορούν να λύσουν μόνοι τους το δημογραφικό. Μπορούν όμως να δημιουργήσουν συνθήκες, όπως:
- Πόλεις φιλικές προς τις οικογένειες
- Ασφαλείς δημόσιους χώρους
- Πρόσβαση σε υπηρεσίες κοντά στον πολίτη
- Στήριξη των εργαζόμενων γονέων
Μικρές παρεμβάσεις, με μεγάλο αντίκτυπο στην καθημερινότητα.
Ταυτόχρονα, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε και μια ακόμη διάσταση: τη μετανάστευση.
Σε μια κοινωνία που συρρικνώνεται, η ένταξη ανθρώπων από άλλες χώρες δεν είναι απλώς ανθρωπιστική επιλογή — είναι και δημογραφική αναγκαιότητα. Αρκεί να γίνει με σχέδιο, με σεβασμό και με στόχο την ουσιαστική κοινωνική συνοχή.
Κυρίες και κύριοι,Το δημογραφικό δεν λύνεται σε έναν εκλογικό κύκλο.
Δεν αποδίδει άμεσα πολιτικά οφέλη.
Απαιτεί συνέπεια, συνέχεια και συνεννόηση.
Απαιτεί, με λίγα λόγια, πολιτικό θάρρος.
Και ίσως εδώ είναι η μεγαλύτερη πρόκληση:
Να μιλήσουμε ειλικρινά, χωρίς ωραιοποιήσεις.
Να σχεδιάσουμε μακροπρόθεσμα, πέρα από κομματικές λογικές.
Να επενδύσουμε σε κάτι που δεν θα “φαίνεται” αύριο, αλλά θα καθορίσει το μεθαύριο.
Θα ήθελα να κλείσω με μια σκέψη.
Μια κοινωνία που δεν γεννά, δεν ανανεώνεται μόνο πληθυσμιακά. Σταδιακά χάνει τη δυναμική της, τη δημιουργικότητά της, την ίδια της την πίστη στο μέλλον.
Αντίθετα, μια κοινωνία που επενδύει στους ανθρώπους της — στους νέους, στις οικογένειες, στα παιδιά — επενδύει στην ίδια της την ύπαρξη.
Το δημογραφικό, λοιπόν, δεν είναι απλώς ένα πρόβλημα προς διαχείριση.
Είναι μια ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουμε τι κοινωνία θέλουμε να είμαστε.
Σας ευχαριστώ.
ΕΙΣΗΓΗΣΗ – ΘΕΜΑ : Ελλάδα 2035: Πώς θα κερδίσουμε το στοίχημα σε έναν κόσμο που αλλάζει
«Καλησπέρα σε όλους.
Αν κάποιος μας έλεγε πριν δέκα χρόνια τι θα ζούσαμε σήμερα –πανδημίες, πολέμους στην πόρτα μας, την έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης– μάλλον θα τον λέγαμε υπερβολικό. Κι όμως, αυτή είναι η νέα μας πραγματικότητα: η αβεβαιότητα.
Το 2035 δεν είναι μακριά. Είναι τα παιδιά που σήμερα πάνε δημοτικό και τότε θα ψάχνουν την πρώτη τους δουλειά. Το ερώτημα λοιπόν είναι απλό: Τι χώρα θέλουμε να τους παραδώσουμε; Μια Ελλάδα που απλώς παρακολουθεί τις εξελίξεις ή μια Ελλάδα που δημιουργεί εξελίξεις;»
Πυλώνας 1: Η Τεχνολογία στην υπηρεσία του πολίτη
«Ακούμε παντού για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Πολλοί φοβούνται ότι θα μας αντικαταστήσει. Η στρατηγική μας επιλογή όμως πρέπει να είναι άλλη: να γίνει η AI το “δεξί μας χέρι”.
Φανταστείτε ένα κράτος το 2035 όπου δεν θα χρειάζεται να περιμένεις στην ουρά για τίποτα, γιατί ο ψηφιακός σου βοηθός θα λύνει τα θέματά σου σε δευτερόλεπτα. Φανταστείτε την Ελλάδα να γίνεται το ψηφιακό κέντρο της Μεσογείου, φιλοξενώντας τα δεδομένα μεγάλων εταιρειών επειδή προσφέρει ασφάλεια και ταχύτητα. Δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας, είναι μια ευκαιρία που αν δεν την αρπάξουμε τώρα, θα την αρπάξουν άλλοι.»
Πυλώνας 2: Ενέργεια – Ο δικός μας «χρυσός»
«Πάμε στην ενέργεια. Για δεκαετίες εξαρτόμαστε από το πετρέλαιο και το αέριο άλλων. Το 2035 η Ελλάδα μπορεί να είναι η “μπαταρία” της Ευρώπης.
Έχουμε τον ήλιο και τον άνεμο. Αν επενδύσουμε σωστά στα δίκτυά μας, δεν θα καλύπτουμε μόνο τις δικές μας ανάγκες με φθηνό ρεύμα, αλλά θα πουλάμε ενέργεια στους γείτονές μας. Αυτό δεν είναι μόνο οικονομία, είναι ελευθερία. Είναι η δύναμη να λες “όχι” σε εκβιασμούς και να πατάς γερά στα πόδια σου.»
Πυλώνας 3: Οι άνθρωποί μας – Το αληθινό κεφάλαιο
«Αλλά τίποτα από αυτά δεν γίνεται χωρίς ανθρώπους. Το 2035 η δουλειά δεν θα είναι πια όπως την ξέρουμε. Πολλά επαγγέλματα θα εξαφανιστούν και νέα θα γεννηθούν.
Το στοίχημά μας είναι να φέρουμε πίσω τα παιδιά που έφυγαν στο εξωτερικό. Όχι με ευχολόγια, αλλά με καλές δουλειές και μια χώρα που λειτουργεί. Πρέπει να μάθουμε στα παιδιά μας πώς να μαθαίνουν, πώς να προσαρμόζονται και πώς να είναι δημιουργικά. Η Ελλάδα του 2035 πρέπει να είναι το μέρος που ένας επιστήμονας ή ένας καλλιτέχνης θα επιλέγει να ζήσει, όχι επειδή έτυχε να γεννηθεί εδώ, αλλά επειδή εδώ είναι το καλύτερο μέρος στον κόσμο για να εργάζεται.»
Επίλογος
«Κλείνοντας, ο κόσμος το 2035 θα είναι σίγουρα διαφορετικός. Μπορεί να είναι πιο δύσκολος, πιο γρήγορος, πιο απρόβλεπτος.
Αλλά η Ελλάδα έχει αποδείξει ότι στα δύσκολα τα καταφέρνει. Αν επιλέξουμε σήμερα την τόλμη αντί για τον φόβο, και την πρόοδο αντί για τη στασιμότητα, τότε το 2035 δεν θα μας βρει απλώς έτοιμους, αλλά πρωταγωνιστές.
Σας ευχαριστώ πολύ.»
Ακούστε τη μία από τις δύο ομιλίες εδώ https://youtu.be/jgC78_zy8Is?si=i_HfMWam-BFH3CbL
